Innallahe Meassabirin Ne İçin Okunur? Sabır, Bilgi ve Varoluş Üzerine Felsefi Bir Deneme
Bir filozof için sabır, yalnızca beklemenin değil, anlamın da sınandığı bir alandır. “İnnallahe meassabirin” ayeti — “Şüphesiz Allah sabredenlerle beraberdir” — yalnızca bir teselli ifadesi değil, insanın varoluşuna dair köklü bir ontolojik ve epistemolojik açıklamadır. Çünkü sabır, insanın zamanla, bilgiyle ve Tanrısal iradeyle kurduğu ilişkiyi belirleyen en derin eylemdir. Bu yazıda, bu kısa fakat yoğun ayetin ne için okunduğunu, hangi anlam katmanlarını taşıdığını ve insanın etik duruşuna nasıl bir yön verdiğini felsefi bir bakışla inceleyeceğiz.
Ontolojik Bir Okuma: Sabır ve Varlığın Direnci
Ontoloji, varlığın ne olduğunu ve nasıl sürdüğünü sorgular. Bu bağlamda, “İnnallahe meassabirin” varlığın kendi içinde taşıdığı direnç ve süreklilik ilkesiyle ilişkilidir. Sabır, varoluşun kendi kendini devam ettirebilme kudretidir. Tıpkı doğanın her sabah yeniden doğması gibi, insanın da her acıdan sonra yeniden var olması sabrın ontolojik bir tezahürüdür.
Bu ayet, insanın varlığını zamana yayabilme gücünü hatırlatır. Bir varlık, sabredebildiği sürece “vardır.” Bu anlamda sabır, varlığın içsel sürekliliğini temsil eder. Varlığı aceleye getirmek, onu tüketmek demektir; oysa sabır, varlığı derinleştirmek, anlamı zamana yaymaktır.
Epistemolojik Perspektif: Bilginin Sabırla İnşası
Bilgi, bir anda parlayan bir ışık değildir; sabırla yoğrulmuş bir süreçtir. “İnnallahe meassabirin” ayetini okuyan kişi, aynı zamanda bilginin doğasını kavrar. Çünkü hakikate ulaşmak, sabırsız bir zihinle mümkün değildir. Her bilgi, bir sürecin, bir bekleyişin ürünüdür. Bu bekleyiş, insanı olgunlaştırır, yargılarından arındırır ve onu hakikatin ağırlığına hazırlar.
Epistemolojik olarak sabır, bilginin temeline işlenmiş bir erdemdir. Düşünen insan, hakikati hemen kavramak yerine onun etrafında dolanır, gözlemler, yanılır, tekrar düşünür. Bu döngü sabrın epistemik anlamını oluşturur. Ayet bu noktada bir davettir: “Bilgiye giden yolda sabredenlerle ol.”
Etik Boyut: Sabır, Ahlaki Bir Eylem Olarak
Etik düzlemde sabır, yalnızca pasif bir bekleyiş değil, bilinçli bir eylemdir. “İnnallahe meassabirin” ayetinin etik yönü, insanın iradesini sınayan bir erdem anlayışına dayanır. Burada sabır, kötülüğe sessiz kalmak değil, adaletin vaktine güvenmektir. Bu güven, insanı öfke ve tepkisellikten kurtarır. Sabır, etik bir dengedir; eylemle edilgenlik arasında ince bir çizgi çizer.
Bu ayet, insanı pasifliğe değil, bilinçli dayanıklılığa çağırır. Zorluk karşısında sabretmek, kötülüğü meşrulaştırmak değildir; aksine, doğru zamanda doğru eylemi seçebilmenin yüksek farkındalığıdır.
İnnallahe Meassabirin Ne İçin Okunur?
Bu ayet, genellikle zorluk, kayıp veya acı anlarında okunur. Çünkü bu zamanlar, insanın sabrını en çok sınayan anlardır. Fakat daha derin bir anlamda, ayet yalnızca sıkıntı anlarının duası değildir. O, insanın her türlü dönüşüm sürecinde, bir bilinç tazelenmesi çağrısıdır.
Bir anne doğum sancısında, bir öğrenci emeğinin sonucunu beklerken, bir sanatçı eserini olgunlaştırırken ya da bir insan adaletin gerçekleşmesini umarken bu ayeti okur. Çünkü hepsi sabrın farklı biçimleridir. Bu ayet, bekleyişin içinde anlam bulan tüm varlıkların fısıltısı gibidir.
Felsefi Bir Sonuç: Sabır, Tanrısal Bir Diyalog
“İnnallahe meassabirin” aslında insanla Tanrı arasında sessiz bir diyaloğun cümlesidir. Bu diyalogda Tanrı, insanı yalnız bırakmaz; insan da Tanrı’yı beklerken kendini bulur. Sabır, insanın Tanrısal olanla kurduğu en derin ilişkidir; çünkü sabır, insanın zamanı kutsallaştırdığı andır.
Bir filozof, bu ayeti okurken şöyle sorabilir: “Sabır, zamana karşı bir direniş mi, yoksa onunla uyum içinde bir teslimiyet mi?” Belki de sabır, ikisinin arasındaki ince çizgidir — direnerek teslim olmak, teslim olarak direnmek…
Düşünsel Bir Davet
Okuyucuya son bir soru: Eğer sabır Tanrısal bir birliktelikse, acelecilik insanın Tanrı’dan uzaklaşma biçimi midir? Belki de her sabır anında, insan yeniden Tanrı’yla buluşur; çünkü o an, insanın varlığına anlam katan en derin sessizliktir.