Kategori: Makaleler

Giriş: Toplumsal Merak ve Bireysel Gözlemler Toplumsal yapıların karmaşık dokusuna bakarken, bazen sıradan bir kavram bile derin analizler için bir kapı aralayabilir. “Hakkul milk” ifadesi, gündelik dilde nadiren karşımıza çıkan bir kavram olarak dikkat çeker. Sosyolojik merakım, bireylerin ve toplumların bu tür terimleri nasıl şekillendirdiğini ve anlamlandırdığını anlamaya yönelik. İnsanların yaşam deneyimlerinin, toplumsal normlar ve güç ilişkileriyle ne kadar sıkı bir şekilde bağlı olduğunu fark etmek, beni hem gözlem yapmaya hem de empati kurmaya yönlendiriyor. Siz de hayatınızda “hakkul milk” gibi terimlerle karşılaştığınızda, onları yalnızca dilsel bir fenomen olarak değil, toplumsal bağlamlarıyla birlikte değerlendirdiniz mi? Hakkul Milk Nedir? Temel Kavramlar…

Giriş: İnsan Davranışlarının Meraklı Gözüyle Bazen toplumsal pratikleri, mekanik bir düzen gibi gözlemlemek kolaydır; ama insanların bu pratiklerin içinde nasıl düşündüğünü, hissettiğini ve tepki verdiğini anlamak, çok daha derin bir çaba gerektirir. “Imece sahibi kim?” sorusu, sadece bir sorumluluk veya liderlik meselesi değil; bilişsel, duygusal ve sosyal psikoloji boyutlarıyla insan davranışlarını ve toplumsal etkileşimi anlamamıza kapı aralayan bir pencere gibidir. Ben, belirli bir psikolojik unvan taşımadan, insan zihninin karmaşıklığını ve toplumsal davranışların altında yatan motivasyonları merak eden biri olarak bu konuyu incelemeye başlıyorum. Imece, kolektif çalışmayı ve dayanışmayı ifade eder. Tarım toplumlarında yaygın olan bu uygulama, günümüzde gönüllü topluluk çalışmaları…

İmar Olmazsa Ne Olur? Psikolojik Bir Mercek Hayatımızda, görünürde mekânsal ve yapısal konular sadece şehir planlamacılarını ilgilendiriyormuş gibi görünse de, aslında insan davranışlarıyla doğrudan bağlantılıdır. Ben, insan davranışlarının ardındaki bilişsel ve duygusal süreçleri merak eden biri olarak, “İmar olmazsa ne olur?” sorusunu kendi içsel gözlemlerim ve psikoloji perspektifiyle değerlendirmeye karar verdim. Bu yazıda, imar planlarının eksikliğinin birey ve toplum üzerindeki etkilerini bilişsel, duygusal ve sosyal psikoloji boyutlarıyla inceleyeceğiz. Bilişsel Perspektiften İmar Eksikliği İmar planlarının yokluğu, bireylerin mekân algısını ve karar alma süreçlerini etkiler. Bilişsel psikoloji araştırmaları, çevresel belirsizliklerin insanların dikkat ve hafıza süreçlerini zorladığını gösteriyor. Örneğin, belirsiz mekân düzenlemeleri, insanların…

İhbar Kullanmak Ne Demek? Felsefi Bir Bakış Hayatın akışı içinde, bir başkasının davranışını veya bir durumu yetkili mercilere bildirme eylemi, bazen sıradan bir vatandaşlık görevi, bazen de derin bir etik sorgulamanın konusu haline gelir. “İhbar kullanmak” basit bir tanım ile bir olayın veya suistimalin yetkililere bildirilmesi olarak açıklanabilir. Ancak felsefi bir perspektiften bakıldığında, bu eylem, etik sorumluluk, bilgi kuramı ve varoluşsal sorularla iç içe geçmiş bir problem alanı yaratır. Bu yazıda ihbar kavramını etik, epistemoloji ve ontoloji açısından ele alarak, klasik ve çağdaş filozofların görüşleri üzerinden tartışacağız. Giriş: Bir Anekdot Üzerinden Düşünmek Bir işyerinde çalıştığınızı ve meslektaşınızın yasalara aykırı bir…

Bilişim Etiği Nedir? Üç Örnekle Anlatan Kişisel Bir Hikâye — Hayatımda birkaç an vardır ki, her biri bana bir şeyler öğretmiş, beni değiştirmiştir. Geçen yaz bir sabah, Kahramanmaraş’tan Kayseri’ye dönmek için yola çıkarken, birden aklıma geldi: Bilişim etiği nedir, nasıl bir şeydir? Bu düşünce, o kadar derinlemesine girmeme yol açtı ki, o günün akşamı elimde bir bilgisayar ve günlüğümle bu sorunun yanıtını ararken buldum kendimi. Hadi, sana kaybolduğum o düşüncelerin dünyasına birlikte girelim. Belki, senin de bilmediğin bir şeyi fark etmeni sağlar bu yazı. — Bilişim Etiği: Duygusal Bir Yansıma İlk defa bilişim etiğini düşündüğümde, hemen aklıma gelen şeyler sadece…

Hizmet-i Kur’aniye Ne Demek? Derinlemesine Bir İnceleme Bir sabah kahvemi yudumlarken aklıma takılan bir soru vardı: “Hizmet-i Kur’aniye ne demek, gerçekten nasıl anlaşılır?” Basit bir tanım gibi görünse de, kavramın tarihsel kökleri ve günümüzdeki kullanımı, düşündüğümden çok daha karmaşık ve zengin bir yapıya sahipti. Söz konusu ifade, yalnızca dini bir terim değil; kültürel, toplumsal ve akademik bağlamlarda da farklı nüanslar taşıyor. Peki, bu kavramın derinliklerine inmeye hazır mısınız? Hizmet-i Kur’aniye’nin Tarihsel Kökenleri “Hizmet-i Kur’aniye” ifadesi, Osmanlı ve klasik İslam literatüründe, Kur’an’ın öğretilerini yayma, tebliğ ve ilim yoluyla topluma hizmet etme anlamında kullanılmıştır. Osmanlı döneminde medreseler, tekke ve zaviyeler, Hizmet-i Kur’aniyenin…

Eski Telefona Yeni Android Yüklenir Mi? Bir Teknoloji ve Hayal Kırıklığı Hikâyesi Kayseri’nin soğuk kış akşamlarından biriydi. Üzerime sıcacık battaniyemi çekmiş, eski telefonumu elimde tutarak ekranına bakıyordum. Yıllardır bana eşlik etmiş, her anımı kaydetmiş, en güzel fotoğraflarımı çekmişti. Ama son zamanlarda, cihazın yavaşlaması, uygulamaların donması, hiç beklemediğim anlarda kapanması beni çileden çıkarıyordu. O gece, bir karar verdim: “Eski telefona yeni Android yüklenir mi?” Diye bir araştırma yapacaktım. Amaç, eski telefonumun yeniden eski günlerindeki gibi hızlı ve verimli çalışmasını sağlamak, belki de ona biraz hayat vermekti. Bir yandan heyecanlı, bir yandan da kaybolan umutların izlerini taşıyan bir ruh halindeydim. Bir Telefon,…

id=”enzyu8″ Enzim Aktivatörü Nedir? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Perspektifinden Bir İnceleme İstanbul’un kalabalığında bir sabah, işe giderken metrobüste yanımda iki adam, hemhâl olmuş bir şekilde konuşuyorlar. Biri, “Enzim aktivatörü ne demek ya? Kimse anlamaz,” diyor. Diğeri gülerek, “Bilimsel bir terim işte, kimya falan,” diye cevap veriyor. O an fark ettim ki, bazen bir kavramı açıklamak ya da bir terimi anlamak sadece bilimsel bir mesele olmaktan çıkıyor, toplumsal bir meseleyi, eşitsizliği ve farkındalığı da barındırabiliyor. “Enzim aktivatörü nedir?” sorusu, sanki sadece biyokimyanın dilinden çıkıyormuş gibi gelse de, bu terimi farklı grupların ve toplulukların nasıl anladığı, nasıl kullandığı ve nasıl…

Engellenen Hesaplardaki Artı Ne Demek? Instagram’da, kullanıcıların birbiriyle etkileşimde bulunduğu zaman zaman anlamadıkları bir sembol var: Engellenen hesaplardaki artı işareti. Peki, bu artı işareti ne anlama geliyor? Bazen bu küçük simge, kafa karıştırıcı olabiliyor ve insanlar, tıpkı ben gibi, bu işaretin anlamını çözmek için türlü türlü teoriler geliştiriyorlar. İçimdeki mühendis, teknik olarak ne anlama geldiğini çözmeye çalışırken, içimdeki insan ise bu durumun duygusal ve toplumsal etkileri üzerine kafa yoruyor. Hadi, birlikte bu artı işaretinin ne olduğunu, ne anlama geldiğini ve sosyal medya dinamiklerine nasıl etki ettiğini inceleyelim. Artı İşareti: Teknik Bir Bakış İçimdeki mühendis önce işin teknik tarafına bakmaya karar…

En Para Hangi ATM’den Para Çekilir? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Perspektifinden Bir İnceleme İstanbul gibi büyük bir metropolde, sokakları, toplu taşımayı, alışveriş merkezlerini ve hatta işyerlerini her gün gözlerimle izliyorum. Şehri binlerce farklı kimlikle, onca farklı hayatla paylaşıyor olmak, bazen insanı yoruyor, bazen de düşündürüyor. Bugün, “En para hangi ATM’den para çekilir?” sorusunu, toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet açısından ele almak istiyorum. Bu soru, sadece bankacılıkla ilgili bir mesele değil, aynı zamanda toplumsal yapının, bireylerin sosyal konumlarının ve ekonomik eşitsizliklerin de bir yansıması. ATM’ler: Sadece Finansal Bir Araç mı? Günümüz toplumlarında ATM’ler, çok önemli bir işlevi yerine…