Hangi Günah Affedilmez? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Açısından Bir Değerlendirme
İstanbul’da yaşıyorum, 29 yaşındayım ve bir sivil toplum kuruluşunda çalışıyorum. Sokakta, toplu taşımada, işyerinde her gün yeni bir şey gözlemliyorum. İnsanların birbirlerine nasıl davrandıkları, farklı toplumsal gruplara nasıl yaklaşıldığı… Bunlar beni her gün derinden etkiliyor. “Hangi günah affedilmez?” sorusunu toplumun farklı kesimlerinden nasıl algıladığını düşündükçe, bu kavramın toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adaletle ne kadar iç içe geçtiğini fark ediyorum.
Günah, dinî bir kavram olarak genellikle bir kişinin Tanrı’ya karşı işlediği suçlar olarak kabul edilir. Ancak toplumumuzda, ahlaki ve etik sınırlar da aynı derecede tartışmaya açıktır. Bu yazıda, “hangi günah affedilmez?” sorusunu sadece bir dinî perspektiften değil, toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet açısından da ele alacağım.
Toplumsal Cinsiyet ve Affedilmezlik
Kadınların toplumsal cinsiyet rollerine dayalı olarak karşılaştıkları toplumsal baskılar, onların yaşamını zorlaştırabiliyor. Toplumda belirli kalıplara uymayan bir kadının “günah” sayılabileceği pek çok durumla karşılaşıyoruz. Bu “günahlar”, bazen bir kadının kıyafet seçimiyle, bazen de kariyer hedefleriyle bağlantılı olabilir. Mesela, İstanbul’un yoğun sokaklarında, başı açık ya da kısa kıyafetler giyen kadınlar üzerinde anlık bir yargı oluşabiliyor. Birçok kişi, bu kadınların “günah işlediğini” düşünüyor, hatta bazen bir bakışla, bir hareketle bunu belli ediyorlar. Peki, bu affedilmez mi? Toplum, kadının bu tarz kararlarını eleştirirken, onu toplumdan dışlamak ya da üzerine ağır eleştirilerde bulunmak çok kolay hale geliyor.
Bir gün bir kadının toplu taşımada önünde durduğumda, başka bir kadın ona şöyle dedi: “Başka kadınlar seni örnek alır, bu şekilde giyinmek doğru değil.” Bunu söylediği kadın, çok şık bir kıyafet giymişti, ama buna rağmen başka bir kadını “düzeltmeye” çalışıyordu. Bu durumu görünce, “Hangi günah affedilmez?” sorusu aklıma geldi. Her birey kendi tercihlerine ve yaşam biçimlerine sahip olmalı, ancak bu bazen affedilmez sayılabiliyor. Özellikle toplumsal cinsiyet rollerinin katı olduğu bir toplumda, kadının yaptığı her şeyin toplumsal “günahlar” olarak etiketlenmesi, gerçek bir sosyal adaletsizliğin göstergesidir.
Çeşitlilik ve Affedilmezlik
İstanbul, çeşitliliğiyle ünlü bir şehir. Ama bazen bu çeşitliliğin getirisi olan hoşgörü, yerini dışlamaya bırakabiliyor. Birçok insan, farklı kimliklere, etnik kökenlere, inançlara sahip bireyleri göz ardı edebiliyor veya onlara karşı önyargı geliştirebiliyor. Örneğin, bir grup genç, bir metroda veya otobüste, kendilerinden farklı bir kişiyi dışlayabiliyor. Bu durumda, o kişi yanlışlıkla “günah” işlemiş gibi hissediyor. Kendi kimliğini, kendi yaşantısını başkalarına dayatmak, toplumsal bir günah haline gelebiliyor. Bu da sosyal adalet açısından kabul edilemez.
Geçen gün bir kafede otururken, yanımda oturan iki adamın konuştuklarını duydum. Bir tanesi, “Bunlar bizim kültürümüze aykırı, ne işi var burada!” diyordu. Konuştukları kişi, kimliğini daha açık bir şekilde ifade eden biriydi ve toplumun ona nasıl baktığını belki de fark etmiyordu. O an, “Hangi günah affedilmez?” sorusunun cevabını bir kez daha düşünmeye başladım. Gerçekten de, kimliğini ifade etmek ve çeşitliliği kabul etmek, toplumun bazı kesimlerinde affedilmez bir davranış haline gelebiliyor.
Sosyal Adalet ve Affedilmezlik
Sosyal adalet, her bireyin eşit haklara sahip olması gerektiğini savunur. Ancak pratikte, bu her zaman öyle olmuyor. İstanbul’un sokaklarında, işyerlerinde veya üniversitelerde bazı grupların maruz kaldığı ayrımcılıklar, onları adaletsizlikle yüzleştiriyor. Bu da aslında toplumsal bir “günah” olarak kabul edilebilecek bir durum. Mesela, engelli bireyler için ayrılmış park yerlerinin bir başkası tarafından işgal edilmesi, ya da kadınların, işyerlerinde erkeklerle aynı işi yaparken daha az maaş alması gibi eşitsizlikler, sosyal adaletsizliktir ve bu tür günahlar toplumda genellikle affedilmez.
Bir gün, işyerimdeki engelli çalışan arkadaşım, merdivenlerde yaşadığı zorluklardan bahsediyordu. “Bazen insanlar bana bakarak, ‘Bunun burada ne işi var?’ diyorlar” dedi. O an, sosyal adaletsizlik ve affedilmezlik arasındaki ince çizgiyi daha iyi anlamaya başladım. Bir birey engelli olabilir, farklı olabilir, ama her birey eşit haklara sahiptir ve bu tür ayrımcılıklar, toplumsal bir günah olarak kabul edilmelidir.
Toplumda Affedilmez Olan Nedir?
Toplumumuzda, “Hangi günah affedilmez?” sorusu, genellikle çok katı ve dar bir bakış açısıyla yanıtlanıyor. Toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet ekseninde baktığımızda, affedilmez olarak görülen birçok şeyin aslında temel insan hakları ve eşitlik mücadelesiyle doğrudan ilişkili olduğunu görebiliriz. Bir kadının ya da farklı bir kimliği olan bir bireyin toplumdan dışlanması, ayrımcılığa uğraması, adaletsizliklere maruz kalması, affedilmez bir günah olarak toplumun vicdanında kalmalıdır. Ancak, bu “günahlar” toplumun vicdanını zorlamalı, herkese eşit haklar tanınmalı ve bu doğrultuda hareket edilmelidir.
Sonuç Olarak…
Toplumda hangi “günahların” affedilmez olduğu, aslında toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet konularındaki algılarımıza bağlıdır. Toplumsal normlar, bazen affedilmez bir yargı ile karşılaşılan yerler olabilir, ama gerçek günah, başkalarının haklarını çiğnemek, ayrımcılık yapmak ve adaletsizliği sürdürmektir. Bunu değiştirebilmek için ise her birimizin farkındalık oluşturması, hoşgörü ve eşitlik adına hareket etmesi gerekiyor. Çünkü affedilmeyen şey, aslında insan hakları ve eşitliktir.